Thla 12 an Thawhkehdaan (January)



Anthony Bawi Lian Thang
Leitlun mi tampi in kan hmanmi Calendar hi thla hleihnih a um ih cui thla hleihnih a kim tikah kum khat tiah kan ko. Cui thla hleihnih tiih kan kawhmi pawl ziangtin an ra suak, an thawhkehdaan ziangtin si timi le ziangtin kan ko timi kha himi cahram in tawi famkim in a run langter ding a si. Cui thla hleihnih pawl cu hitin kan ko: January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November le December tla an si . Pakhat ciar in an ra thawhkehdaan a tanglam vekin kan run langter ding.
January 
January cu Latin ong in Januarius a siih cumi ongfang cu hmai pahnih a neimi Rome Pathian (the tow-faced Rome god) Janus in a rami a si . Janus timi ongfang khal cu Latin ong “Ianu” in a ra mi a siih a sullam cu “Inn sangka” tinak a si. Cun mihrek in “Janus” timi cu “Dianus” silole “Ianus” in a rami a si an ti. Dianus lole Ianus timi cu Rome mi nih a thianghlimmi thlapi khawzingnu an timi “Dianus” in a rami a si. Dianu cu khawzing a nu ih hmin a siih, a pa hmin cu Dianus lole Ianus tin an ruat. Rome biaknak thuanthu ahhin Janus Pathian hin ziangsi a tuah timi thu ahhin ruahnak tampi a suak ter. Asinan, Janus timi cu ziang hmuahhmuah a thoktu Pathian (the god of all beginning) a si ti in an ruat. Rome pawl cun kan khua le kan ram pawl hi Janus Pathian nih in kilveng sak a si an ti. Hmai pahnih neimi Pathian a si ruangah, a hmai pakaht in a liamciami kha a zoh ih, a hmai pakhat in a ralaidingmi a zoh tiah an rak zum. Cun kotka kiltu tla a si an ti. A vorhlam kut in kianghrol a kengih a kehlam kut in tawhbawr a keng , curuangah ongtu timi le khartu timi hmin pahnih an pek.
Hlanlai nithlasiarnak ahcun March thla hi thla hmaisabik a rak si. Rome Singpahrang a pahnihnak Numa Pompilius(715-672 B.C) nih B.C 700 hrawngah January le February hi Rome nithlasiarnak thla hra(10) an rak neiciami parah khan a vun bet sal mi a si. Curuangah January cu thla hleikhatnak a siih February cu thla netabiknak an rak si. Asinan, B.C 46 hrawngih Rome hruaitu pawl in January nikhat hi kumthar ni siseh tiah an run ti sal. Curuangah January thla, thla hleikhatnak a rak  simi cu thlathok, thla hmaisabik nakah an run hawn. Cuih ni thok ihsin January thla cu thla hmaisabik nakah tuini tiang kan run hmanglan ta a si.

0 comments:

Post a Comment