Hlawhtling

HmingLian

Veikhat cu fala pakhat in Italy ram ih hlasak thiam (opera singer), a rualnu hnenah a va leng ih pawl aw phah in thu an ruah aw. Cui hlasak thiam nu cun inn le lo ṭha tawktak a nei. A inn cu Israel ram kap ih Mediterranian tikulh kap ah a sak. A inn hnuai tikulh tlun ah puan-zar lawng mawi zetzet a nei fawn. Fala nu cun a rualnu cu hitin thu a sut,  “Himi na thil neihmi pawl hi na hlawhtlinnak langter tu pawl ah na ruat maw?”

Thlacamnak ih Hmual (3)

Anthony Bawi Lian Thang

Thir cikcin an tla thluh (Act. 12:5-11,16:25,26)

Perter cu uktu pawl in an kai. Thir cikcin thawn an khit ih  thawng ah an tlak, cun reilo te ah a thu rel ding a si. Cutiih thawng sungih a um laiah Pathian mi zumtu pawl in thlaza an cam sak. Zaankhat cu vancungmi in Perter cu tho aw a ti ih thawnginn leng ah a suah, an khihnak pawl le thawng sangka pakhat hman ong lo riai in thawng leng ah a thleng. A hrangih thla a rak cam rero tu zumtu pawl hnenah a va thleng tikah an mang a bang thluh.

Thlacamnak ih Hmual (2)

Anthony Bawi Lian Thang

A cingmi nu in fate a nei saal (1Sam, 1:9:20)

Nikhat cu fate a nei thei lomi nunaunu cu thinlung kekkuai le beidong mitthli thawn Pathian hnenah thlaza a cam. Fate ka nei theilo ti thei na cingin Pathian hnenah, ‘Bawipa Fapa te in pe aw’ tiah a dil. Cui nunaunu fa nei theilo cu minung ruahnak ahcun a cang theilomi a rak si, asinan cui mitthli le thinlung takih a tlacamnak cu Pathian in a ngaisak ta riai. Cui nunaunu hnenah Pathian in a dil vekin fapa lawksawng malsawm a pek saal a si. Minung ruahnak ih cangtheilomi cu thlacamnak in a cang ter thei a si cu.

Thlacamnak ih Hmual (1)

Anthony Bawi Lian Thang

Thlacamnak kan timi cu Pathian le minung naiawzet le  hmunkhat te ah saduhthah relkhwam le biakawk kha  a si. Thlacamnak hmaan le dik kan timi cu mah duhnak lawng tlun ih ṭong rero tu si lo, Pathian duhnak khal ngai paih le thlun paih ih thlacam hi thlacamnak hmaan le dik (True prayer is a dialogue) cu a si.  

Thlarau mi vs Tisa mi

Lalruatcawk

1Korin 2: 13-15

¹³Curuangah Thlarau a neimi pawl hnenih thlarau lam thudik kan simfiang tikah milai fimnakih zirhmi ṭongkam hmangin kan sim lo. Thlarau ih zirhmi ṭongkam kan hmang a si. ¹⁴Thlarau minung a si lomi pawl cun Pathian Thlarau hnen ihsin a rami laksawng cu an co thei lo; a theih khal an thei thei lo. Ziangah tile cuih laksawng pawlih sunlawizia cu thlarau thinlung lawngih theih theimi a si ih cumicu annih hrangah cun aat-hna a si.

Na ṭongkam le a hmual (2)

Rajiv Falam

James 1:2 ah hniksaknak nan ton tikah lungawi uh a ti. Ziangah tile hniksaknak kan tonnak ah thlawsuahnak tumpi a um. Himi hi kan nunpi ding hrimhrim a si. Harsatnak kan ton caan ah maw, thinṭeu ih kan um caan ah maw, beidong ih kan um caan ah maw, hmaisabik ih ṭong ding kan zir dingmi cu "Bawipa, hih hniksaknak sungin thlawsuahnak hmusuak dingah in bawm aw" ti a si.

Thla 12 an Thawhkehdaan (December)

Anthony Bawi Lian Thang

December timi ṭongfang hi Latin ṭong ihsin rami a si. Latin ṭong cun “decem” ti a si ih a sullam cu “Pahra” tinak a si. A hlan Roman calendar ahcun December hi thla hra nak a rak si, caan a rung rei deuh vivo ih thla hleihnih nak thla ah an run ṭhawn. B.C 46 hlan ahcun December hin ni 29 lawng a rak nei, asinan Julius Caesar in ni hnih a bet, curuangah December in ni 31 a run neinak a si. Rome pawl in an sunsak zetmi le hlunghlai zet ih an tuah ringringmi an puaipi “Saturnalia” cu December thla ni 17 ah tuah a rak si ṭheu.

Nitin Pathian thawn (Thiang Thlarau, kan Fimnak)

Lalruatcawk

1Korin 2:10-12

Thlarau thianghlim cu Pathian ih thuthup phuangtu a si. Pathian ih tumtahmi khal cui Thlarau lawngin a thei. Curuangah Pathian ih fimnak hi minung ih thluak men in theih ban ding ci a si lo. Kan mah le kan mah khal kan theihthiam awklo caan vei tampi a um. Thlarau lawng in kan sinak ngaingai khal a thei. Pathian ih thinlung khal cui Thlarau lawng in a thei. Cui Thlarau cu Pathian hnenih sin kan co mi a si. Pathian ih laksawng in pekmi pawl khal cui Thlarau thawn lawng in kan thei thei.

Na ṭongkam le a hmual (1)

Rajiv Falam

Milai ṭongkam cu huham in a khat. Mi a dam ter thei, mi a tuahmawh thei. Mi a lungawi ter, mi a riahsia ter. Mitampi cu ṭongkam ruangah an innsaang ah buainak an tong, nupa ṭhenawknak tiang a thlen pi. Hrekkhat cu an ṭongkam ruangah hnaṭuan ihsin dawi an tuar. Si, ṭongkam cu huham umnak le khawlawnak hmun a si tin kan ti thei.

Thla 12 an Thawhkehdaan (November)

Anthony Bawi Lian Thang

November timi cu Latin ṭong “Novem” in a rami a si ih, a sim duhmi cu “Pakua” (Nine) tinak a si. Hi mi thla hi nithla siarnak thar an tuah khalah an thleng dah lo mi thla a rak si. July le August an thleng vekin an Siangpahrang lungawiternak ah le upat peknak ah Siangpahrang hmin bun in thleng an rak tum ve nan an thleng hluhsuah thei lo. November hi Siangpahrang Tiberius tin Roman Senate pawl in Rome Siangpahrang pahninak Tiberius upatpeknak ah thleng an rak tum.

Nitin Pathian thawn (Zohman ih hmuhdahlomi fimnak)

Lalruatcawk

1 Korin 2:6-9

Pathian hnen ihsin a rami fimnak cu thlarau lamih pitling cia pawl hrang lawngah fimnak a si. Cui fimnak cu leitlun uktu pawlih fimnak a si lo. Cui fimnak cu hi leitlun hmanih theihdahlomi fimnak thuthup sawn a si. Cui fimnak cu zo hmanih hmuhdahlomi le theihdahlomi, amah zumtu pawl hrang lawngih tumtahmi a si.

St.Patrick (Missionary)

Johnlsl

Mi pakhat nih len le farah tep tlang, sal sinak le bawi sinak co tlang, Christian si ve si, zumtu le si fawn lo ti pawl hi thil cang thei lo mi pawl kan tile a sual tuk lo ding. Nan, hih thil pawl le hi hnak ih mak sawn pawl hi Patrick nun ah hmuh theih in a um. Mangbangza khop ih roling mi hih missionary pa’i nun kan zoh a si le khawruahharza ngaingai a si. Pathian nih Ireland ram pumpi rori Christian ram ah cang dingah Patrick cu a hmang ta riai.

AD 389, Britain ah a suak. Milian zet sungsang an si. Cui lai caan cu Britain cu Romam Empire ih ram ṭhen pakhat a rak si ih Christian ram a rak si. Patrick cu Christian sungsang an ṭhang in Christian ih sinak le thu-hla pawl a thei ṭheh ko nan nun pi dingah a rak paih lo. Cu ai-ah nuam le ceen, ti-huahho ih um hi a rak hril sawn.

Thla 12 an Thawhkehdaan (October)

Anthony Bawi Lian Thang

October timi ṭongfang hi Latin ṭong ‘Octo’ in rami a si. A sullam cu ‘Pariat’ (Eight) tinak a si. Nithla siarnak thar an tuah hnu khal ah a hmin an thleng cuang lo. Himi thla in ni 31 a nei. Augustus cu AD 14 ah a thi, curuangah a nupi Livia upatnak ah  October cu Livius tiah thleng dingin Rome Senate in a zuam rero nan a fasawn a simi Tiberius in a duhlo. Siangpahrang Domitiom in Domintonus timi Antonius nupi Faustina upatnak ah Faustinas ti in le Siangpahrang Commondus in ‘Her cules’ ti in October hi an rak thleng tum rero nan an rak thleng hluhsuah thei lo. Anglo-Saxon pawl cun himi thla hi Wine month an ti ih a sullam cu ‘zu-nem thla’ (Wine month) tinak a si. Hi thla ah hin zu-nem hi an rak ser tam bik  can a si. Curuangah himi thla cu Wine month ti in mi tampi in an run ko lan ta a si.

Nitin Pathian thawn (Pathian huham ah nun hngat)

Lalruatcawk

1Korin 2: 1-5

“Tongkam ka thiam lo tuk aw!” tiin tettikhan siseh mai biakinn pulpit parih Pathian thusim tla siseh kan ngam lo ṭheu. Thudik rori a si ti thei na cingin pawlkom, khawtlang thurelnak (meeting) tivek ah tla ningzak in kan aupi ngam lo. Nal zuahzo ih thurel theitu lawng hi mithiam le mifim ah kan ruat ṭheu pang maw?

Paul cun Korin Zumtu pawl hnenah Jesuh Khrih ih thuthangṭha a phuansuahnak ah ṭongkam thiamnak le minung ih fimnak a hmang lo. Minung ih fimnak hmang ding sisehla Pharasi sinak nei vetu Paul a si.

Pathian le Hnaṭuan

HmingLian

Pathian cu hnaṭuantu a si. Hiti vun ti ve ten “hnaṭuan” timi ah hleice nak a um ti a lang cih. “Hnaṭuan” timi sungah mankhungnak timi sinak a nei cih. Pathian in a sersiam mi kha ṭha a ti tikah a hnaṭuan khal kha ṭha a tinak a si thotho. Curuangah “hnaṭuan” timi sungah Pathian ih lungkimnak a tel ve. Kan zapi kan theih cia bangin minung cu a sersiam tui hmuihmel keng ih sersiammi a si timi thutak cu kan thei. Pathian cu hna a ṭuan kan ti ruangah amah bangin a sersiam mi cun hna a ṭuan ve ding khi a si. Minung cu hna ṭuan dingih beiseimi kan si.

Thla 12 an Thawhkehdaan (September)

Anthony Bawi Lian Thang

September timi ṭongfang cu Latin ṭong “Septem” in a rami a si. A sullam cu “Pasarih”(Seven) tinak a si ih ni 30 a nei. Quintilis kha July ti in le Sentilis kha August tin an thleng vekin Rome uktu Siangpahrang tampi in thleng an rak tum rero nan, a tlam a rak tling thei lo. Caan tawite sung cu an rak thleng thei ko na in an thlengmi hmin kha a nunglan thei lo. Kum zabu 3-4 hrawng ihsin Christian pawl khal kan pungzai vivo,  cu mi lai ih uktu Siangpahrang Constantine in Siangpahrang dinhmun kha pathian vek dinhmun lak ter in Rome hminthlengnak pawl kha a cem ter thluh. Khrihfa biaknak a hungsuah hnu cun September hi a thianghlim mi thla (Holy month) a si an ti. An ti duhsannak cu Jesuh ih nu Mary kha Setember 8 ah a suak ruangah a si an ti.

Nitin Pathian thawn (Kan suangawnak sun Khrih)

Lalruatcawk
1Korin 1: 26-31

“Zokhal a uar awtu cun Bawipa ih tuahmi lawngah uar aw seh,”

Pathian in minung fimnak a hnong. Minung ih fimnak cu Pathian hrangah cun aatthlak a si. Fimnak ruangah zohman in Pathian an tong thei lo. Pathian ih  “fimnak” a si mi Khrih thawn lo cun zohman in Pathian an tong thei lo. Ziangahtile mifim pawl ningzakter dingah mi-aa timi pawl Pathian in a hril.

St.Francis of Assisi (Khrih nunziamawi thluntu)

Johnlsl

1184, Assisi, Italy ah Francis cu a suak. A pa cu pursumnak lamih hlawhtling zetmi a si ih mi hmuahhmuah nih rinsan le upatmi a si fawn. Francis cu fimzirnak, lennak, rualpi sungkua makmak le puai ropui tak tuah ringringnak pawl lakah ṭhanglian in puitlingmi a si. A nun ah donhar ding le phan ding zianghman um lo in hnangamnak le nomnak hlir nih a kulh. Ralṭhatnak, hminthannak le hlawhtlingnak pawl ngah ding ti ruahsannak tumpi thawn ralkap ah a lut, nan, a si ta lo. Dam lo in beidong le ningzak in a ra kir. Cu in Francis ih nun ah thlengawknak tumpi a thok.

Francis cu rualpi le pawlkom thawn nuamcen in a um peh hrih ko, nan, a thinlung ah lungawinak le diriamnak cu a hlan