John Hus, Martyr

Johnlsl

1415, nisuahnak Europe khua pakhat ah mi pakhat cu a zumnak le a fehpi mi pawl ruangah Roman Catholic Church ih hotu pawl nih meisa in a nunnak cem tiang an khaang. Cu pa cu John Hus a si.

John Hus cu nisuaknak Europe ih Bohemia timi khua ah 1371 ah a suak. Tlawng a kai ih a upa vivo in Roman Catholic kawhhran ih Pathian hnaṭuantu ah a hung cang. Pathian a duh zet vekin Bible hi a nun ih thupi bikmi thil ah a ret. A rei hlanah mi ih theihlar zetmi thusimtu pakhat ah a cang. Ziangahtile mipi pawl a duhdawt hngai zia kha mipi pawl in an thei, cun, Bible ih simmi thudik pawl a zirh hngai ti an thei.

Cui san hrawng RC kawhhran ah buainak le thu hnaihnok a rak tam zet. Kawhhran ih hotu bik le lal cu Pope a si, curuangah zozo khal Pope si ding an beisei cio. Mipi tawkfang in Rome ih ummi Pope ih thu an thlun ih a hrek in France ih um Pope thu an thlun. John Hus cun Pope cu pakhat lawng um ding a si tin a ruat. Cun zo vek minung khal kawhhran ih thuneitu an si thei lo, Jesuh Khrih lawng hi kawhhran ih thuneitu le uktu a si ti a zum. Kawhhran sungah hotu le dungthluntu tin ri nei ter in danglam ter hi a dik in a hmu lo, Bible nih zumtu zozo khal puithiam nan si a ti, Pathian hnenah mah te in thla an cam thei cio ti a zum. Cui a zumnak le a fehpi mi pawl cu an kawhhran ih zirhmi thawn ling te let in an kalh aw ṭheh.

John Hus ih a lungkim lo zetmi pakhat lala cu an bawipa zanriah hman daan a si. Puithiam in mipi pawl hnenah sang (Bread) lawng a zem, cabitti (Wine) a pek lo. Amah puithiam lawng in cabitti cu a in. John Hus nih cui thu cu a dodal nasa, Bible nih in zirhmi ah sang le cabitti a pahnih ten hmang veve ding kan si cio a ti. Curuangah a mah nih Bawipa zanriah a pek tikah sang le cabitti a pahnih in a pek hngai.

Kawhhran sungih biakkhawmnak caan hmuahhmuah cu Latin ṭong in caan an hmang, Bible tla Latin in sair a si. Mi tam sawn cu Latin ṭong le ca thiam lo lawnglawng an si. Biakkhawmnak ih sullam le Bible ih zirhmi tla zianghman an thei thei lo. John Hus cun John Wycliffe ih thu a thei ih a thu fehpi daan le zirhmi pawl a lungkim zet. Cun Bible tla mirang in a let zo ti a thei. John Hus cu ziang a si khal le mipi ih theimi ṭong thawn Pathian thu sim hi sullam a nei bik ding tin a zumfiang ruangah cui a umnak khaw ṭong a simi Bohemian ṭong in thu a sim thok. Puithaim lawng in Latin ṭong in hla an sak ṭheu nan John Hus cun mipi zaten mah ṭong in thangṭhatnak hla sak a fial hngai. Cutin mipi pawl cu Pathian thu zir in, fiang in an nun ah thlarau lam puitlingnak an nei vivo. Biakkhawmnak timi tla an hrangah a nung ih sullam a nei sinsin.

Cuilai caan, RC kawhhran hotu pawl cu raldonak hrangah paisa an ṭul, curuangah sum an hawl. Kawhhran nih cahnah ticket tete an zuar ih cui ca cun sualngaidamnak thu mi a tiam. Cui cahnah te lei in cu duhduh tuahtheinak licence nei ah a cang. Na tuah hrih lo mi, tuah lai ding mi sual pawl tiang ngaithiam cia ṭheh na si. Cutin mipi pawl ih ruahnak ah rundamnak le varam tla paisa ih lei thei le mah te tawlrel aw theimi ah an ruat vivo. Hih thil ruangah an tuah duhmi, tisa duhnak le sual hmuahhmuah tla ol ten an tuah sinsin, cun, man ih lei thei lo mi Jesuh Khrih ih a thisen thawn in tlennak, in rundamnak thawn nuam teten an hlan aw vivo. John Hus cun mi zozo khal sual a tuahmi par ah ṭuanvo a nei, ngaihdamnak cu Jesuh Khrih hnen lawngah a um, kawhhran ah a um lo a ti. Kawhhran hotu upa pawl cu an thin a heng tukih John Hus cu thusim nawn lo dingin nasa takin an kham.

1415 ah RC kawhhran hotu pawl cu John Hus le a thuzirhmi pawl thawn pehpar awin thurelnak an nei. Cun, zirh sual le feh sual a si tiah an nemhnget. John Hus cun zianghman zirh sual mi ka nei lo, Bible ih simmi kha ka sim sin bet si ko a ti. A nih in kawhhran tla Bible ih zirhmi ah hrambun in feh saal dingah a duh. Hotu upa pawl cun thurelcatnak an tuah, John Hus cu thu a sim nawn lo ding in kan kham, sim men in a ngah lo a si cun a ngah daan zin pohpoh in kham a si pei, a ṭul cun that tla a si pei an ti. John Hus cu a thuthangṭha phuang a cawl cuang lo. Curuangah hotu pawl in meisa in an khaang.

A minung cu a nung nawn lo nan a thuzihmi pawl cu an thi thei cuang lo, ziangahtile thudik pawl an rak si. Mi tampi in John Hus cu an duh tuk, an cingmang ringring, an upat ringring, a zirhmi pawl an thlun lan ta. An mah ṭong in Bible an sair, thla an cam tlang, pakhat le pakhta an bawm awk. A thu zirhmi tla an phuang vivo, cucu, “mi zokhal misual kan si, ngaidam ṭulmi kan si, rundamnak cu Jesuh Khrih hnen lawngah a um ih cucu ziangdang thawn tla ngah theih le lei theih a si lo, zumnak lawng in ngahtheihmi a si.”