DR. LUKE LE CHRISTMAS

Lalruatcawk

Thuken:       : Pathian fapa, Jesuh cu mifarah hnenih Thuthang ṭha sim dingah,sal taangmi pawl hnenih luatnak thu sim dingah le mitcaw in khua an hmuh thei salnak dingah, hremmi pawl luatter dingah le, Bawipa in a minung pawl a runnak ding tikcu a ra thleng zo, ti than dingah a ra. (Luke 4:18, 19)

THUHMAIHRUAI

Christmas kan thleng lala zo. Mi zozo khal Christmas a thlen ding kan hngakhlap zet ṭheu. Sikhalsehla, Christmas lungawinak kan ti ṭheu mi hi kan hawl daan a bangawk lo vekin, kumtin kan co daan khal a bang aw lo. Kan nauhak laiah cun, hnipuan simaw,
thilri hman ding simaw kan nu le kan pa’n in leisak thei ṭum le thinnuam in le aipuang ten Christmas kan hmang. Kan tleirawl pek lai ka von mang. Kan tleirawl lai Letpanchuang lamih Christmas ṭiak kan thusuhawk tambik cu, tui kum Christmas teh na hmangnuam maw ti hi a si deuh bik. Paisa hmantam thei ṭum le Christmas hmannuam tiah kan rel ih, kan hman thei lo ṭum le hmangnuam lo ah kan rel aw.

Kan kum a hung upa vivo ih Christmas hman nuam kan ti daan khal a dang vivo. Mihrek cu leitlun nomnak lam zawngin nuam aw in kan hmang. A hrek cu Biaknak lam uar zetin Christmas ruai le lenkhawmnak hla thawtak ih kan sak thei a si le Christmas hmannuam kan ti. Pawl picang deuh in, Christmas ruai hrangah Vok pakhat hman duhtawk lo in Caw le Vok an ti. Kan ni pawl cu minung malte kan si ruangah Vok tivek khal kan rak that thei dah lo. Ka riah a rak sia thei ngaingai.

Pathianthu ah kan thawt ruangih Christmas diriam ih kan hman caan hi caan malte lawng an si.

LUKE IH CHRISTMAS THUTHANGTHA

Luke ih Christmas kan ti tikah, Luke  sanlai ah Christmas timi ṭongfang cu a rak um lo. Jesuh suahcam lawmnak timi khal a rak um lo. Christmas timi cu A.D 313 hnu lam ihsin hmanthokmi fang a si. Curuangah Luke ih Christmas kan timi ih a sullam cu Jesuh ih suahnak le a ratsannak sawn a si.

Luke hi kan theihṭheu cia vekin Hebrew mi a si lo. Gentile mi a si. Sivai thiam Doctor tla asi (Kol4:14). Dungthluntu 12 lakih a telve mi khal a si lo. Sikhalsehla Dunthluntu 16:10-17 lam kan zoh a si le, Paul thawn thuthangṭha simsuak dingih khualtlawng vetu a si ti kan hmu thei. Jesuh ih thuanthu (thuthangṭha) nganmi tampi a siarsuak thluh hnu-ah Thuthangṭha Luke kan timi a ngan (1:1-4). Thuthangṭha Luke hi a remdaan vekin ṭhen thum in ṭhen sehla,

1.JESUH LE A SUAHNAK (1-3)

Jesuh cu O.T prophet pawlih thuphuan Messiah ratnak dingthu famkimnak le Judah miphun pawlih an hngahhlap zetmi a si.

Jesuh a suah laiah Judah mipawl cu Rome acozah kuthnuaiah an um. Mikut hnuai ih um an si vekin Messiah ra tahrat in Pathian uknak a dinsuah ding cu an hngahhlap bikmi miangmo a si. Elizabeth in Mary a va tlawn tikah a sungih naute cu a lungawi tuk umthei lo in, a tur (1:41:42). Mary khal aipuang in Pathian a thangṭhat. Ziangah tile mithlawsuakmi nunau tiah an ti ding (1:51-53).

Jerusalem Biakinn Puithiam Simeon in “ Cuih rundamnak cu Zentail mi hnenah na lamzin langtertu tleunak a si ih,Na minung Israel mi pawl hnenah sunlawinak thlengtertu a si,” tiah a ti (2:32). Prophet Anna khal in naute Jesuh a hmuh tikah Jerusalem runsuaktu ding a si tiah Pathian hnenah lungawi thu a sim (2:36).

2. JESUH LE A RAWNGBAWLNAK (4-21)

A. Jesuh ih Pathian uknak thuthangṭha a phuanmi Judah pawlih Beseinak thawn a bangaw lo.

Judah pawlih ruahnakah Jesuh Khrih (Messiah) a rat a si le anmah uktu Rom Empire pi vekin ramṭhen nei ih Uknak din dingah beiseinak an nei. Sikhalsehla, Jesuh ih phuanmi Pathian uknak thuthangṭha cu an ruahvek in a si lo. Jesuh cu mifarah hnenih Thuthangṭha sim dingah, sal taangmi pawl hnenih luatnak thu sim dingah le mitcaw in khua an hmuh thei saalnak dingah, hremmi pawl luatter dingah le, Bawipa in a minung pawl a runnak ding tikcu a ra thleng zo, ti than dingah a ra ( 4:18-19).

Cutikah a suahnak khua Nazareth rori hman in an co hlangduh nawn lo. Culawnghman silo, a thuthangṭha phuanmi cu zumnak le sualsirnak thawn lawngin co hlan a theih a ti tikah daan thiam pawl le a mipi pawl an thin a heng. Khawsia le Khuavang hman in Jesuh cu Pathian fapa a si tiah an phuan lai ah a mai minung pawl in an co hlang duh lo.

Mawsi ih daan pawl siatbal dingin a ra lo ih, ti fam kimtu a si zia thu a phuang. Miphar a damter mi tla Mawsi ih daan vekin puithiam hnenah thawinak va pe ding in a fial. Mo neitu pai um laiah rawlulh-thlacam a ṭul lo tiah a ti (5:33). Amah cu Sabbath Bawi a si ruangah Sabbath ni khalah dam lo a dam ter (Bung 6). Sikhalsehla zumnak a neitu pohpoh hnenah sual ngaithiamnak a um(Bung 7, Rom Raalkap bawipai siahhlawh thu).

B. Jesuh Ih Pathian Uknak Thuthangṭha A Phuansuahmi

Pathian uknak co timi cu thuthangṭha thei ih tuahnak thawn a thluntu an si (Thlaicivorh thu Bung 8).  Cuvek pawl cu Jesuh in ka nu le ka pa tiah a ko (8:19). Pathian uknak co ding cun Zumnak a ṭul.

Pathian uknak timi cu tangdornak a si. Leitlunih nautabik cu Pathian uknak ah tumbik sinak a si (9:48). Pathian uknak timi cu thinlung takten Pathian duhdawt le mai innhnen va duhdawt hi a si (Samaria Mitha 10:27). Pathian uknak sungih lut thei ding cun, neih hmuahhmuah zuarih mi farah pawl pek ih Jesuh dungthlun ding a si (14:25). Pathian uknak sung lut thei dingah sualsirnak a ṭul (Zakia sualsirnak Bung 19).

Jesuh ih phuansuahmi Pathian uknak le Judah pawl ih ruahsanmi a bang awk lo ruangah sualsirawknak nei dingin Jesuh in a sawm. Sualsirnak timi ih ṭongfang suahkehnak kan zoh a si le, ‘sualsir’ timi cu ‘thinlung thleng’ tinak a si. Sikhalsehla, mi malte siar lo Judah pawl cu an thinglung thleng in sual an sir lo. Amah Jesuh kha an hua sinsin.

3.JESUH LE A THAWHSAL HNU (22-22)

Jesuh cu a mai minung Judah miphun pawl in thinglamtah parah an that. A dungthluntu 12 lak ihsin Judas in Rome raalkap kut sungah a zuar. A dungthluntu pawl khalin Vancungmi pawl ih simnak lo sehla, Jesuh ih zirhmi an thei lo (24:4-6). A thawhsal hnu dungthluntu pawl hnenih a phuan langawknak ah Jesuh cu Mithla ah an ruat (24:36-39). Sikhalsehla Jesuh thahnak ih ṭuanvo neitu Rom raalkap pa cun ““Hi pa hi cu sualnak nei lo miṭha a si!” tiah a ti (23:47).

THUNETNAK

Tui sanah Christmas tiih kan hman ṭheu mi hi caan ṭha ah hmangin Jesuh ih phuanmi Pathian uknak co theinak ah hmang uh si.

Christmas timi cu nomnak thawn hlunghlai zetin kan hmang maw, hmang lo timi a si lo. Pathian ih uknak kan sungah zumnak thawn cotu si hi a thupi sawnmi a si. 

Cui Pathian uknak cu thinlung thlengih sualsirnak, tandornak, Pathian le mai innhnen duhdawtnak le zumnak nun neih ti pawl tla an si.

Luke ih nganmi thuthangṭha ṭhaten ka siar a si le, a tlunlam ah kan thuken ih kan ngan zo vekin, Pathian uknak cu zumnak ruangah mi hmuahhmuah hrangah pek a si ti kan zir. Cui Pathian uknak sungah cun Gentiles mi pawl in zumnak ruangah damnak an co.  Culai sanah, minung hmanah an rak siar lo mi, nunau (Mary, Elizabeth etc) pawl in thlawsuah an co. Khawsia sal sungih a tangmi dam lo pawl in zumnak thawn damnak an co.

Christmas caan ah lungleng in le zunngai in kan um pang maw? Jesuh Khrih cu mifarah hnenih Thuthangṭha sim dingah, sal taangmi pawl hnenih luatnak thu sim dingah le mitcaw in khua an hmuh thei salnak dingah, hremmi pawl luatter dingah le, Bawipa in a minung pawl a runnak ding tikcu a ra thleng zo, ti than dingah a ra a si.

Dr. Luke thawn Christmas kan hmang a si le Pathian zangfahnak ruangah kan retheihnak hmuahhmuah tansan in Christmas lungawinak kan co thei ding a si.